Kanamalar: Türleri, Belirtileri ve İlk Yardım Uygulamaları ,Kanama Çeşitleri

Kanamalar: Türleri, Belirtileri ve İlk Yardım Uygulamaları

Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına, vücut içine veya dışına doğru akmasıdır. Ortalama 70 kg ağırlığında bir insanın vücudunda yaklaşık 5–6 litre kan bulunur. Kısa sürede gelişen ve 1 litreye yaklaşan kan kaybı; şok, hayati fonksiyonların bozulması ve ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle kanamalar, ilk yardım açısından zamanla yarışılan acil durumlardır.

Kanamanın ciddiyeti; kanamanın hızı, yeri, miktarı, kişinin yaşı ve genel sağlık durumuna bağlıdır.

Kanama Çeşitleri

Kanamalar genel olarak dış kanamalar ve iç kanamalar olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir. Ayrıca iç kanamalara bağlı olarak doğal deliklerden olan kanamalar görülebilir.

Dış Kanamalar ve İlk Yardım

Dış kanamalar, deri bütünlüğünün bozulması sonucu meydana gelir ve dışarıdan müdahale ile kontrol altına alınabilir. Yaralanan damar tipine göre üç farklı dış kanama türü vardır.

Atardamar (Arteriyel) Kanamaları

Atardamarlar oksijen yönünden zengin kanı dokulara taşır. Bu damarların yaralanması durumunda kanama:

• Açık renklidir

• Kalp atımlarıyla uyumlu şekilde fışkırır tarzda akar

• Çok kısa sürede ciddi kan kaybına yol açabilir

Atardamar kanamaları en tehlikeli kanama türüdür ve hızlı müdahale gerektirir.

Toplardamar (Venöz) Kanamaları

Toplardamarlar kullanılmış kanı kalbe taşır. Kanama:

• Koyu renklidir

• Yavaş ve sürekli akar

• Bası ile genellikle kontrol altına alınabilir

Kılcal Damar (Kapiller) Kanamaları

En sık görülen kanama türüdür.

• Sızıntı şeklindedir

• Genellikle ciddi değildir

• Kısa sürede durdurulabilir

Dış Kanamalarda İlk Yardım Uygulamaları

Hayatı tehdit eden dış kanamalarda temel amaç, kan kaybını en kısa sürede kontrol altına almaktır.

İlk yardım basamakları:

• Olay yerinin güvenliğini sağlayın

• Hasta/yaralıyı sakinleştirin

• Mümkünse sırt üstü yatırın

• Yaralanma bölgesindeki takıları çıkarın

• Yarayı görünür hale getirin

Doğrudan Bası

• Temiz bir bez veya gazlı bezle kanama üzerine kesintisiz bası uygulayın

• En az 5 dakika basıyı kaldırmadan devam edin

• Bez ıslanırsa kaldırmadan üzerine yenisini ekleyin

Basınçlı Bandaj

• Doğrudan basıyı sabitlemek için uygulanır

• Çok sıkı olmamasına dikkat edilir

Turnike

• Doğrudan bası ile durdurulamayan, hayatı tehdit eden uzuv kanamalarında uygulanır

• Deneyimli ilk yardımcı tarafından yapılmalıdır

• Turnike uygulanan saat mutlaka not edilmelidir

Lokal Soğuk Uygulama

• Ekimoz ve hematomlarda yararlıdır

• Özellikle çocuklarda dikkatli kullanılmalıdır

İç Kanamalar

İç kanamalar, kanın damar dışına çıkmasına rağmen vücut içinde kalmasıdır. Kafa, göğüs ve karın boşluğunda görülebilir. Dışarıdan fark edilmesi zor olduğu için hayati risk çok yüksektir.

İç Kanama Belirti ve Bulguları

• Soğuk, soluk ve nemli cilt

• Hızlı nabız ve solunum

• Karın veya göğüs ağrısı

• Huzursuzluk ve endişe

• Bilinç değişikliği

Doğal Deliklerden Olan Kanamalar

• Ağız, burun, kulak

• Öksürükle gelen kan

• Kusma veya dışkı ile gelen kan

• İdrarla kan gelmesi

İç Kanamalarda İlk Yardım

İç kanamalarda hastane dışında yapılabilecekler sınırlıdır. En önemli adım erken fark etmek ve hızlı sevk sağlamaktır.

• 112 acil yardım numarasını arayın

• Hasta/yaralıyı sırt üstü yatırın

• Hareket ettirmeyin

• Dış kanama varsa kontrol altına alın

• Yiyecek ve içecek vermeyin

• Bilinç ve yaşamsal bulguları takip edin

Sonuç

Kanamalar, doğru ve zamanında ilk yardım uygulanmadığında ölümcül sonuçlara yol açabilen acil durumlardır. İlk yardımcıların; kanama türlerini ayırt edebilmesi, doğru müdahale yöntemlerini bilmesi ve profesyonel yardım gelene kadar hayati fonksiyonları koruması büyük önem taşır.

Bilgiler paylaştıkça önemlidir.